grazende koe

Stikstofupdate 15 mei: Gelderland en Overijssel

De afgelopen week zijn er veel ontwikkelingen geweest in het stikstofdossier. Zowel landelijk als in de provincies. In deze update van LTO Noord regio Oost praten we je bij over die ontwikkelingen en wat ze voor jouw bedrijf in Gelderland of Overijssel betekenen.

LTO heeft deze week uitgesproken de samenwerking te blijven zoeken met constructieve partijen, op basis van gelijke doelen en waarden. We gaan dat de komende maanden doen in de provincies, maar ook bij landelijke overleggen. Dat willen we niet meer doen in het keurslijf van het Landbouw Collectief, maar op basis van ieders eigen identiteit. We richten ons dus niet meer op structuren, maar op de bal. Dat heeft als gevolg dat we meer voor jou als lid kunnen betekenen. Resultaten en informatie over het proces daar naartoe zullen we continu via onze site en deze updates blijven delen.
 
Nieuwe versnelling
De stikstofoverleggen in Overijssel en Gelderland zijn in een nieuwe versnelling gezet, nu landbouwminister Schouten met haar Kamerbrief de landelijke contouren heeft geschetst. In beide provincies werkt LTO Noord regio Oost – samen met andere agrarische partners – momenteel aan het scherp krijgen van de uitgangspunten en kaders voor het provinciale stikstofbeleid.
Daarbij houdt LTO Noord regio Oost de zeven speerpunten vanuit LTO Nederland en het gezamenlijke plan vanuit het Landbouw Collectief als leidraad. Zowel in Overijssel als Gelderland pleiten wij onder andere voor:
  • Budget en maatregelen voor innovatie en emissiereductie in de bedrijfsvoering voorrang geven op vrijwillige uitkoop;
  • Een generieke drempelwaarde voor lage stikstofemissies;
  • Snel legaliseren van PAS-melders;
  • Extern salderen moet niet tot een ongecontroleerde uitkoop van de sector leiden.
Zorgen rond extern salderen
‘Als het gaat om onze zorgen rond extern salderen, onze vrees dat de landbouw wordt leeggekocht door andere sectoren, die delen de landbouwgedeputeerden van beide provincies met ons’, zegt Ben Haarman, voorzitter LTO Noord regio Oost. ‘Een oplossing is er nog niet. De juridische mogelijkheden die de provincie heeft om dit nu goed te regisseren zijn helaas beperkt. Wij stellen dat een generieke drempelwaarde voor lage stikstofemissies hierin kan helpen, want op die manier ga je de vraag naar stikstofruimte vanuit niet-agrarische sectoren sterk beperken. De gedeputeerden zeggen dat een drempelwaarde er voorlopig niet in zit omdat die juridisch niet onderbouwd kan worden. Dat is iets voor de langere termijn.’
 
Meer geld naar innovatie
‘Daarnaast pleiten wij in beide provincies voor een andere verdeling van het budget dat minister Schouten beschikbaar stelt’, vertelt Haarman. ‘Het opkopen van veehouderijbedrijven lost de stikstofimpasse helemaal niet op. Dat is belastinggeld verbranden. Besteed het geld aan het nog verder verbeteren van de bedrijfsvoering in stallen, mest uitrijden en samenstelling veevoer. Wat ons betreft gaat er veel minder geld naar opkoop en veel meer naar innovatie.’
 
Buffergebieden
In de Kamerbrief spreekt de minister over verdere versterking van natuur en de mogelijke inzet van buffergebieden. Haarman: ‘Dat is echt een brug te ver. Het zal nog de nodige moeite kosten om het bestaande natuurbeleid goed af te ronden. Een nieuwe natuurclaim is voor ons niet aan de orde. Betere buffering van gebieden kan ook door landbouwgronden op een wat andere manier te gebruiken. Het moet landbouw blijven; we hebben die grond zelf veel te hard nodig.’ 
 
Gelderland
In Gelderland wordt er gewerkt aan een uitvoeringsagenda onder de titel Gelderse Maatregelen Stikstof (GMS). Daarbij heeft de provincie overleg met vier sectoren die stikstofuitstoot veroorzaken, te weten landbouw, industrie, mobiliteit en bouwen en wonen. De provincie zoekt naar maatwerk voor drie gebieden: Veluwe, Achterhoek en Rijntakken.
Hiervoor zijn er een aantal uitgangspunten geformuleerd door de provincie, waaronder:
  • Het gebruik van een integrale, gebiedsgerichte aanpak, waarbij de aanpak van het stikstofprobleem in samenhang wordt opgepakt met andere grote gebiedsopgaven; 
  • Alle sectoren leveren een aandeel in de opgave en emissiereductie. Per gebied wordt bekeken wat de omvang van de opgave is, welke bronnen meest relevant zijn en welke aanpak effectief is; 
  • De effecten van de inspanningen zullen meetbaar moeten zijn in de natuurgebieden;
  • Dit vraagt om een gerichte inzet van maatregelen en monitoring.
‘In de kern zoeken we in gezamenlijkheid naar oplossingen voor stikstofreductie, waarbij er toekomstperspectief  en verdienvermogen voor de landbouw moet blijven’, stelt Haarman. ‘Naast onze eigen speerpunten en het gezamenlijke plan van het Landbouw Collectief nemen we in de gesprekken met de provincie ook sectorale plannen zoals die door de veehouderijsectoren zelf zijn gemaakt mee. In onze ogen moet de aanpak zich niet strikt focussen op stikstof, maar een integrale, gebiedsgerichte aanpak worden, waarbij kansen worden gecreëerd voor een meer duurzame landbouw. Bij het concreter worden van de uitwerking is ook de betrokkenheid en draagvlak van de boeren in de gebieden van cruciaal belang.’ 
 
Overijssel
In de Overijsselse Landbouwwerkgroep stikstof zijn een aantal gezamenlijke doelen op een rij gezet, waaronder: 
  • Toekomstperspectief voor de landbouw in Overijssel;
  • Uitgangspunt: gezonde landbouw met gezond verdienmodel;
  • Praktisch testen en uitwerken in aantal gebieden;
  • Korte termijn/vertrekpunt: urgentie vraagstuk stikstof;
  • Middellange termijn – lange termijn: andere maatschappelijke en milieuopgaven: toekomst voor de landbouw, bodemgezondheid, watersysteem, biodiversiteit/natuur, klimaat/CO2, duurzame energie, leefbaar platteland. 
‘Net als in Gelderland wordt er samen gezocht naar oplossingen met als uitgangspunt een integrale, gebiedsgerichte aanpak’, zegt Haarman. ‘Daarbij geeft landbouwgedeputeerde Gert Harm ten Bolscher nadrukkelijk aan dat hij zoveel mogelijk agrarische bedrijven wil behouden. Dat wil hij als provincie faciliteren door bedrijven te helpen op gebied van innovatie. Stikstofreductie brengt een agrarisch bedrijf in een betere positie voor de toekomst. De provincie Overijssel is terughoudend over het opkopen bedrijven. Alleen als bedrijven aangeven te willen stoppen. Dan moet er voor de provincie een combinatie te maken zijn met andere maatschappelijke doelen zoals natuur, water of woningbouw, niet alleen stikstof.’ 
 
Analyse
Bij de gebiedsgerichte aanpak denkt Overijssel aan een indeling van zes gebieden, die nog precies zullen moeten worden begrensd. Er zal maatwerk per gebied moeten komen. Verder werkt de provincie aan een analyse van het stikstofprobleem in Overijssel. Daarbij wordt gekeken naar punten als: 
  • Wat, waar en hoe groot is het probleem vertaald in de Overijsselse situatie?
  • Starten met gedegen analyse van elk gebied. Hoe groot is het stikstofprobleem, welke bronnen veroorzaken dit en op welke maatregelen kunnen worden genomen om tot reductie te komen.
  • Vanuit gezamenlijke analyse oplossingsrichtingen: uitwerking in een aantal Overijsselse gebieden (schaalgrootte bepalen).
Lees hier de reactie van LTO Nederland op de Kamerbrief terug.