Gerichte aanpak agrarisch waterbeheer

Het warme en droge weer betekent dat boeren en tuinders zich extra moeten inzetten om hun dieren en gewassen gezond te houden. Het wordt steeds belangrijker om slim om te gaan met water. In het beheergebied van het waterschap Vechtstromen ligt ongeveer 20.000 km waterlopen; 20% daarvan wordt beheerd door het waterschap en 80% is in beheer bij agrariërs. Een interview met Leo Heitbrink, adviseur bij Waterschap Vechtstromen.

We hebben een droog voorjaar gehad en er breekt nu weer een droge tijd aan. Hoe kijk jij naar de neerslagtekorten?
“De afgelopen jaren hebben we zeer droge zomers gehad en dit jaar een droog voorjaar. Dat de voorjaren steeds droger worden zien we overigens al heel wat jaren. Een en ander maakt dat boeren en tuinders zich meer en meer gaan afvragen wat ze kunnen doen om de schade door droogte beperkt te houden.  Eerder was de focus er vooral op gericht om geen schade te ondervinden van te veel water. Nu begint ‘de andere kant van de medaille’ echter steeds nadrukkelijker in beeld te komen. Als er te weinig water is, aardappels en maiskolven te klein blijven, grassnedes gemist worden, dan gaat het om grote schades.”  

Wat betekent dat voor het waterbeheer van agrariërs?
“Boeren doen al veel zelf in waterbeheer: ze leggen sloten en drainage aan en onderhouden ze. Daarbij is de aandacht er op gericht dat het land voldoende ontwaterd is om met (zware) machines het land te kunnen bewerken. Waar ze nu meer naar kijken is hoe zorg je dat je niet te veel last van droogte hebt. Een hele goede maatregel, die zowel helpt bij situaties van te weinig als van teveel neerslag, is het verhogen van het gehalte organische stof in de bodem. Als dat het geval is, verplaatst het water zich makkelijker door de bodem, zowel verticaal als horizontaal. Maar het verhogen van het gehalte organische stof in de bodem, is geen eenvoudige maatregel die je ‘zo maar even’ doorvoert. Het vraagt jarenlange nauwgezette aandacht. Maar er zijn ook maatregelen die eenvoudiger zijn. Zo worden er eigen stuwen ontworpen door boeren waarmee ze het water in hun sloten proberen te houden. En sommige passen hun drainage aan (peilgestuurd).”

Welke aanpak is nodig?
“Waterschap Vechtstromen heeft het project ‘Landbouw op peil’. Agrariërs in het beheergebied van Vechtstromen in de provincie Overijssel kunnen in het kader van dat project hun bedrijf door laten lichten om te bezien welke maatregelen bij hun situatie het beste passen en op veel maatregelen ook subsidie krijgen.”

Wat levert het op?
“Als de waterhuishouding op een agrarisch bedrijf verbetert, betekent dit hogere opbrengsten van aardappels, bieten, mais, gras en ga zo maar door. Ook kunnen kosten, bijvoorbeeld  voor herinzaai van grasland, of van verlies aan meststoffen, worden beperkt. Oftewel, het levert gewoon geld op. Dat besef dringt ook bij agrariërs door. Er zijn inmiddels meer dan 100 boeren in ons gebied die een aanvraag hebben ingediend in het kader van ‘Landbouw op Peil’.”

Hoe innoveren jullie?
“Droogte vraagt om aanpassing van iedereen: overheden, boeren, bedrijven, inwoners enzovoort, waarbij er nieuwe kennis ontwikkeld moet worden met de hulp van wetenschappelijke instituten. Er komen steeds meer innovaties. Zo doen we nu ook wormenproeven om de bodemstructuur te verbeteren en zijn er proefgebieden met omgekeerde drainage (water invoeren). Wij trekken graag samen op met de boer en ondersteunen hen met kennis en advies.”

Hoe ziet de samenwerking eruit?
“Het project ‘Landbouw op peil’ is een samenwerkingsverband van LTO Noord, waterschap Vechtstromen en de provincie. Door gesubsidieerde maatregelen, wordt er samengewerkt aan de verbetering van de waterbeschikbaarheid, wateroverlast en water- en bodemkwaliteit.” Meer op https://www.vechtstromen.nl/over/landbouw-water/landbouw-peil/

Meer informatie?
- Nieuws voor agrariërs voor beregenen en watertekort kunt u vinden bij uw eigen waterschap.
Waterschap Hunze en Aa's 
Waterschap Noorderzijlvest 
Wetterskip Fryslân 
Waterschap Vechtstromen 
Waterschap Drents Overijsselse Delta

 - Trienke Elshof, bestuurder LTO Noord bespreekt droogtemaatregelen: Kijk op https://www.lto.nl/trienke-elshof-bespreekt-droogtemaatregelen/