Freriks Boetelerveld

Zonder LTO Noord Fondsen geen pilot Boetelerveld

Zonder de substantiële bijdrage van LTO Noord Fondsen was er geen pilot ‘evenwichtsbemesting Boetelerveld’ geweest. Terwijl dit project nu van grote waarde voor vergelijkbare Natura 2000 gebieden kan zijn omdat het een bemestingsverbod voorkomt.

Met evenwichtsbemesting kan landbouw naast natuur bestaan.

Melkveehouder Rudie Freriks uit Luttenberg heeft vanaf het eerste uur de kar getrokken van het project ‘evenwichtsbemesting Boetelerveld’, een gebied tussen Raalte en de Sallandse Heuvelrug. Met acht boeren in het gebied en hun begeleiders is op allerlei manieren geregistreerd, gemonitord en in beeld gebracht wat boeren op hun land brengen, wat ze er vanaf halen en hoe ze de bodemvruchtbaarheid in stand houden. Met succes werd daardoor het bodemoverschot, en dus de uitspoeling, teruggebracht naar bijna nul en soms zelfs negatief.

Waarom zijn jullie met deze proef begonnen?
‘Het overleg met de provincie Overijssel was eind 2012 helemaal vastgelopen. De provincie wilde in een deel van de bufferzone rond het Boetelerveld, een Natura 2000 gebied, alle drainage en bemesting verbieden. Omdat dat het einde van de landbouw zou betekenen, kwamen met het voorstel voor evenwichtsbemesting. Het idee was dat als er met evenwichtsbemesting geen mineralen vanuit de landbouw naar natuur vloeien, dan kunnen zowel de landbouw als de natuur in het gebied verder.’

Hoe hebben jullie het aangepakt?
‘Binnen LTO Noord afdeling Salland, waar ik toen bestuurder was, hebben we de nodige ervaring met het opzetten van een dergelijk project. Als eerste moet je zorgen dat je de boeren mee krijgt. De boeren stonden hier met de rug tegen de muur en dit bood hen een kans.
‘We wilden het grondig aanpakken en hebben Herman van Schooten van Wageningen Livestock Research erbij betrokken, om te waarborgen dat de onderzoeksresultaten op correcte, wetenschappelijke wijze gemeten en geregistreerd worden. De ervaren adviseur Gerrit Slagman heeft als praktijkbegeleider onze boeren scherp gehouden. Verder hebben we de veevoederadviseurs en loonwerkers van de boeren erbij betrokken. Zij kennen de bedrijven en de grond. Het mooie was dat het om drie verschillende veevoerbedrijven en loonwerkers ging. Je merkte dat zij elkaar ook bij de les hielden.’

Wat was de rol van LTO Noord Fondsen in het project?

‘Een belangrijke overweging voor LTO Noord Fondsen om het project te steunen was dat de pilot inzicht zou geven in de mogelijkheden om evenwichtsbemesting toe te passen in andere uitspoelingsgevoelige gebieden zoals Natura 2000 bufferzones of waterwingebieden. Daarbij speelde mee dat wij werkten aan het borgen van deze maatregel, zodat deze gecontroleerd en eventueel gehandhaafd kan worden. Zo is er een rekentool gemaakt.
De provincie wilde het project wel financieren, maar had wel als eis dat er cofinanciering moest worden gevonden. Zonder LTO Noord Fondsen was er geen project geweest.’

Het project loopt nu bijna ten einde. Wat staat er nog op stapel?
‘We hebben in vier jaar een schat aan kennis, praktijkervaring en onderzoeksresultaten opgehaald. Hier gaan we mee naar buiten om dat te delen met boeren, maar ook met bijvoorbeeld presentaties bij terreinbeherende organisaties. Er is een animatiefilm gemaakt, er komt een flyer met tien punten waar boeren direct mee aan de slag kunnen, er is een rekentool en het onderzoeksrapport voor wie de diepte in wil.

‘Tegelijkertijd zet LTO Noord zich er voor in dat evenwichtsbemesting ook toegepast mag worden als maatregel bij andere Natura 2000 gebieden of waterwingebieden in Overijssel. Ik hoop dat de provincie het lef heeft deze handreiking aan te nemen. Het voorkomt dat er onnodig landbouwgrond uit productie wordt genomen. Dat kan de provincie ook financieel voordeel opleveren. Bovendien wordt de landbouw zo beloond voor haar inspanning.’

Als ik vandaag met evenwichtsbemesting begin, wat is dan jouw advies?

‘Begin met het goed mixen van de mest. Doe ook water bij de mest. Dat is ook nog eens goed voor het verlagen van de ammoniakuitstoot.
‘Dat was ook het advies dat de loonwerkers ons gaven tijdens het project. Goed gemixte en verdunde mest kunnen zij beter verdelen op het land. Bovendien werkt de mest beter.
‘Het klinkt misschien heel basaal, maar loonwerkers zien dat het anders gaat in de praktijk. Een loonwerker zei het tijdens een informatiebijeenkomst heel hard: ‘hoe kan het dat een akkerbouwer met steeds minder mest meer van het land haalt en een koeienboer niet?’ Toen was het wel even stil in de zaal.’

Wat kan ik morgen doen?
‘Denk goed na over wat je doet. Nu met deze droogte heb ik bijvoorbeeld lang niet alle kunstmest gebruikt die toegestaan is, omdat ik zie dat het niet nodig is.’

En volgende week?
‘Neem mestmonsters, zodat je je bemestingsplan kunt finetunen op perceelniveau. Mijn ervaring is dat er heel veel variatie in de hoeveelheid stikstof in de mest kan zitten. Van die variatie kun je gebruik maken. Jongveemest bevat bijvoorbeeld meer fosfaat. Dat kun je op een weiland met weinig fosfaat brengen.’

‘Doorslaggevend om een bijdrage te geven aan dit project was voor LTO Noord Fondsen dat met dit project voorkomen kan worden dat er in bufferzones rond Natura 2000 gebieden een totaal bemestingsverbod aan de orde is’, vertelt Wilfried Siemes van LTO Noord Fondsen. ‘Evenwichtsbemesting zou bij gebleken succes in het Boetelerveld als PAS-maatregel kunnen gaan gelden. Tevens ging de beoordelingscommissie ervan uit dat bij gebleken resultaat er een uitrol van de maatregel kon gaan gelden voor vergelijkbare Natura 2000 gebieden in het hele land, waarmee het belang veel groter werd.’

Klik hier voor meer informatie over het project Evenwichtsbemesting Boetelerveld.

Bron: Nieuwe Oogst