Gastronomie is een strategische keuze

Korte ketens van boer naar consument zijn actueel maar kennen vele uitdagingen. Reden voor LTO Noord regio West om in samenwerking met Jan Willem van der Schans van Wageningen Universiteit en de provincie Zuid-Holland een studiereis te organiseren naar Baskenland. 15 agrariërs, ketenspelers en adviseurs maakten kennis met de ins en outs van de Baskische korte keten.

Baskenland, in het noorden van Spanje, kent vele veelal kleinere agrarische bedrijven in een heuvelachtig landschap. Naast de bosbouw zijn het bedrijven die voedsel produceren. Van melk, kaas, vlees en wijn tot een diversiteit aan groenten en akkerbouw producten. De overheid realiseerde zich begin jaren 90 dat deze voedselproducenten ook hoeders van het landschap zijn. Als je schapen op de bergen wilt zien, zul je ook schapenkaas, -vlees en -melk moeten verkopen. De reden voor de verschillende overheidsinstanties om de koppen bij elkaar te steken en te werken aan een overkoepelende strategie te gunste van de Baskische agrariërs. Tot doel van meer bekendheid en verkopen van het lokale product.

Op de eerste plaats werd de hele keten in kaart gebracht. Men kijkt ook nu niet alleen naar de primaire sector op zichzelf, maar naar de toegevoegde waarde van alle schakels in de keten bij elkaar. De primaire sector is goed voor 0,71% van het bruto nationaal product en 1,16% van de werkgelegenheid . Voor de totale keten gaat het over respectievelijk 10,7% en 13,58% Door op deze manier te kijken, wordt zichtbaar wat de keten voor Baskenland betekend. Ook worden de verschillende schakels van de keten samen verantwoordelijk gemaakt voor het eind succes.

Branding
De Baskische overheid zit ook aan het stuur voor de zichtbaarheid van de lokale producten. Het Eusko label. Eusko betekent “het Baskische”. Er is één uiterlijk van het label met daaronder alle productgroepen. Het label staat voor kwaliteit, gezondheid en duurzaamheid. De agrariërs zelf zijn verantwoordelijk voor de keuring van de producten, maar de overheid blijft wel steekproefsgewijs controleren. De marketing en promotie van het Eusko label wordt door de overheid georganiseerd en gefinancierd onder andere met subsidie vanuit Brussel. Op dit moment heeft het Eusko label een merkbekendheid van 71%. Uit onderzoeken bij de consument blijkt dat 15% ook daadwerkelijk extra wil betalen voor lokaal geproduceerd producten, omdat dit ook een meerwaarde heeft voor het landschap.

Basque Culinary Center
Om lokaal product nog relevanter te maken voor de Baskische bevolking is er gezocht naar een extra kernwaarde. Dit is gevonden in de traditie en cultuur van de Baskische bevolking. Goede voeding en koken is er bij iedere Bask met de paplepel ingegoten. Dit culinaire aspect is door de hele lokale voedselketen opgepakt. Samen met alle schakels in de keten is het Basque Culinary Center opgezet in San Sebastian. BCC richt zich op hoger onderwijs, onderzoek, innovatie en promotie van gastronomie en lokaalvoedsel. Ze werken om de gastronomie en daarmee de lokale producten te stimuleren. Daar de strategische keuze voor gastronomie als kernwaarde in de hele keten is er een kapstok gecreëerd waar aan de marketing en keuzes ophangen worden. BCC maakt deel uit van de faculteit Gastronomische Wetenschappen verbonden aan de Universiteit van Mondragon. De Zuid-Hollandse agrariërs hebben gezien dat door de gastronomie te bevorderen het kan werken als een hefboom voor sociaaleconomische ontwikkelingen om draagvlak te creëren voor lokaal voedsel. Voorbeelden zijn bedrijfsrestaurants die hoogwaardige maaltijden verstrekken aan de werknemers door een samenwerkingsverband aan te gaan met lokale groenteproducten.

Leerpunten
De Zuid-Hollandse agrariërs hebben door middel van een tolk veel kunnen discussiëren met de vertegenwoordigers van de Baskische overheid. En met eigen ogen kunnen zien hoe branding en samenwerking binnen deze strategie werken. De groep heeft kunnen ontdekken waar overeenkomsten en verschillen in de korte keten zijn. Het reisgezelschap is tot de conclusie gekomen dat het zoeken naar gezamenlijke kernwaarden voor de korte keten in Zuid-Holland van groot belang zijn voor het slagen in de keten.

Over het EIP project "Samenwerking door leren van elders"
De studiereis is onderdeel van het EIP project ‘Samenwerking door leren van elders. Voedsel innovatie netwerken Zuid-Holland’. Kijk voor meer informatie op...