Plantsapanalyse: belangrijke informatie voor bodemoptimalisatie

In het onderzoekstraject ‘Gezonde Bodem = Gezonde Teelt’ demonstreerde bodemonderzoeker Peter Vanhoof hoe je een gewasmonster neemt voor plantsapanalyse. Ook nam de onderzoeker de afgelopen dagen bij 20 bedrijven verschillende bodemmonsters.

Met dit onderzoek krijgen de deelnemers nuttige informatie over hoe het staat met de gezondheid van het gewas en de interactie ervan met het bodemleven. Het verbeteren van bodemvruchtbaarheid is een van de speerpunten van LTO Noord binnen de Vruchtbare Kringloop Zuid-Holland.

Praktijkvoorbeeld voor agrariërs
Op 6 juli demonstreerde bodemonderzoeker Peter Vanhoof hoe je een gewasmonster neemt en klaar maakt voor verzenden naar www.novacropcontrol.nl. Aan de hand van deze analyses wordt direct duidelijk welke mineralen en sporenelementen in het sap aanwezig zijn en dus ook waar tekort of teveel aan is. Belangrijke informatie om je (blad)bemesting of grondbewerking op aan te passen. Vanhoof gaf deze uitleg tijdens een kennisbijeenkomst voor deelnemers aan het project ‘Gezonde Bodem = Gezonde Teelt’. Deze bijeenkomst werd gehouden bij Arjen Bevelander in Achthuizen op Goeree-Overflakkee.

Bodem- en gewasanalyses
De verschillende analyses van de bodem- en gewasmonsters samen vertellen meer over de gezondheid van het gewas en de interactie ervan met het bodemleven. De zogeheten Kinsey-Albrecht bodemanalyse laat zien of de verhouding van de mineralen in de bodem in orde is. De bioscan laat zien welke organismen in de bodem aanwezig zijn. De profielanalyse laat zien hoe diep en fijn verdeeld de wortels groeien. De Vanhoof test laat zien hoe de symbiose tussen plant, bodem en bodemleven verloopt. En de plantsapanalyse laat zien welke mineralen in welke hoeveelheden uiteindelijk door de teelt werden opgenomen en of de plant alle nutriënten in zich heeft om optimaal te functioneren. De bedoeling van dit project is om al deze onderzoeken samen te nemen en zodoende op een  brede manier naar plant- en bodemgezondheid te kijken. De volgende stap is te onderzoeken wat er op deze percelen nodig is voor een optimale wisselwerking tussen bodem en gewas.

Plantsapanalyse
De plantsapanalyse is vergelijkbaar met een bloedonderzoek bij mensen of dieren en laat zien welke mineralen en sporenelementen in het sap biologisch actief zijn. Een plantsapanalyse van het jongste en het oudste blad van een plant, laat zien of een plant teveel- of een tekort heeft aan bepaalde mineralen en sporenelementen. Door deze analyseresultaten af te zetten tegen de mineralenbehoefte van de plant in de verschillende groeistadia, kan een tekort of overschot vastgesteld en indien nodig gecorrigeerd worden met een bladbemesting. Een plantsapanalyse zegt dus veel over de beschikbaarheid van nutriënten uit de bodem en de vitaliteit van het gewas. Voor de plantsapanalyse moeten de deelnemers van het project zelf in de vroege ochtend voor 9 uur de plantsapmonsters nemen en opsturen naar het lab.

Wisselwerking plant en bodem 
In een natuurlijk systeem is er een voortdurende wisselwerking tussen planten en micro-organismen in de bodem. Planten halen energie om te ontwikkelen uit zonlicht, water en CO2 door fotosynthese. Als planten voldoende energie hebben (en de fotosynthese dus goed werkt), leveren ze suikers en andere wortelexudaten aan het bodemleven, en krijgen in ruil daarvoor precies die mineralen en sporenelementen terug die ze op dat ogenblik nodig hebben. Hiervoor geven ze seintjes aan het bodemleven in de directe wortelomgeving - de zogenaamde rhizosfeer. Door die suikers vermeerderen de micro-organismen zich, bouwen ze humus op en zorgen ze voor een betere bodemstructuur. In een goed werkend systeem leg je dus tegelijk CO2 vast in de bodem, je verbetert de bodemkwaliteit en je krijgt tegelijk een weerbaar gewas. Het toedienen van teveel snelwerkende mineralen ineens uit kunstmest of uit dierlijke mest vraagt zoveel energie van de teelt, dat de symbiose verminderd doorgaat of helemaal ophoudt. Dit heeft er in het verleden toe geleid dat de bodemkwaliteit en de weerbaarheid van het gewas  over de jaren achteruit gegaan zijn.

Plantgezondheid onder druk
Een vruchtbare bodem is misschien wel het meest waardevolle bezit van het boerenbedrijf en de basis van ons voedsel. Helaas blijkt op veel agrarische gronden de wisselwerking tussen plant en bodemleven verstoord en zijn de gewassen niet (meer) in optimale conditie. Bijvoorbeeld door overbemesting, waardoor een plant ‘lui’ wordt en er ook financiële verliezen voor de bedrijven optreden. Deze vorm van bemesting is makkelijk beschikbaar en de plant hoeft niet meer samen te werken met het bodemleven. Het omzetten van de kunstmestvoeding kost de plant veel energie en daardoor blijft er te weinig over om het bodemleven aan te sturen. Gevolg van dit proces: de ziektedruk neemt toe, de kwaliteit van het gewas gaat achteruit en er moeten chemische middelen ingezet worden om symptomen te bestrijden, met weer negatieve gevolgen voor het bodemleven. Door te meten, analyseren en te vergelijken kan de akkerbouwer, maar ook de veehouder hopelijk nauwkeuriger bepalen wat plant en bodem nodig hebben voor een optimale wisselwerking. Eén zo’n methode is de plantsapanalyse, maar het is de combinatie van gegevens uit verschillende meetmethodes die alle stukjes van de puzzel samenbrengt.

Ook weten hoe je rel="noopener noreferrer" een monster neemt? Ga na https://www.novacropcontrol.nl/monstername.

Over het project Vruchtbare Kringloop Zuid-Holland
Vruchtbare Kringloop Zuid-Holland is een experimenteertuin, waarin boeren en tuinders ontdekken hoe ze met elkaar kringlooplandbouw kunnen realiseren. Wilt u meer weten over het project? Klik hier

Het project wordt mede mogelijk gemaakt door Provincie Zuid-Holland en het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling: Europa investeert in zijn platteland.