Was vroeger alles beter?

Ik hoor vaak dat het water weer een natuurlijk peil-verloop moeten krijgen. Als we nu teveel boezemwater hebben, stromen en malen we dat water af. En zomerdag laten we vanuit het IJsselmeer weer fors water in om te kunnen gebruiken en om ons boezempeil in Fryslân op -50cm NAP te houden. Welk land heeft zo’n prachtige zoetwatervoorraad als wij hebben met het IJsselmeer?

Anekdote
Mijn vader vertelde mij eens een anekdote over de droge zomer van 1921. Het water in de Friese boezem, het aaneengesloten open stelsel van meren, kanalen en kleinere vaarten in Friesland,
stond toen erg laag. Hoewel de boot het transportmiddel van die tijd was, kon bijna niet meer worden gevaren. Het IJsselmeer was toen nog de zoute Zuiderzee. In die tijd haalden mijn vader en opa nog water uit een wel. Ook veel andere boeren maakten voor het drinkwater van hun vee gebruik van de welputten van de melkfabriek. Boeren van Nijhuizum, een klein dorp nabij de Friese Meren, hadden hun “muskplanken” aaneengelegd om in het midden van de drooggevallen Oudegaester Brekken nog water voor hun vee te vinden. Ik vraag mij wel eens af wat die lage waterstanden in Fryslân die zomer hebben gedaan met de funderingen van de woningen? Een sterke inklinking van het veen moet toen het gevolg geweest zijn.  Want paalfunderingen onder de gebouwen hadden ze toen nog niet. Dus toen zijn ook verzakkingen opgetreden.

Onbewoonbaar
Als onze voorouders het watersysteem niet aangepakt hadden, dan waren grote delen van ons land niet bewoonbaar geweest. En dan hadden we niet een groot zoetwaterbekken zoals ons IJsselmeer. We mogen hen dankbaar zijn, want zij hebben ons land daarmee vormgegeven en ons mogelijkheden geboden daarop voort te bouwen. Chapeau voor de bouwers van toen!

Grondwaterstand
Tegenwoordig weten we dat veen onder droge omstandigheden met wel 2 centimeter per jaar kan inklinken. In gebieden met nog een redelijk veenpakket moeten we die veenoxidatie fors beperken. Politici roepen dan: ‘Het waterpeil moet omhoog’. Sommige partijen maken hier bijna een dogma van. Zij vergeten dat niet het oppervlaktewaterpeil, maar de grondwaterstand de inklinking veroorzaakt. Door weinig neerslag, verdamping en grasgroei kan het grondwater in het voorjaar en de zomer snel zakken. Dan is het belangrijk om met inlaat van water via onderwaterdrainage, bij voorkeur met peilgestuurde drukdrainage, het grondwater op peil te houden en de veenoxidatie te voorkomen.

Peilgestuurde drukdrainage
Met deze peilgestuurde drukdrainage worden momenteel proeven gedaan in het project Feangreidevisie. Dit systeem werkt met onderwaterdrainage aan- en afvoer via een put, die met een pomp wordt bediend. Via drukdrainage pompen we automatisch slootwater in een ton die op de drainage is aangesloten. Die proeven lijken heel succesvol.  Het veen kan dan onder droge weersomstandigheden toch nat blijven en gaat dus niet inklinken. Als de weersomstandigheden in de loop van het seizoen omslaan, wordt dit systeem gebruikt voor de afvoer. Voordeel is, dat er niet veel aparte peilen hoeven worden ingesteld. Voor de beschikbaarheid van voldoende water hebben we het zoete water uit het IJsselmeer zeker nodig.

Toekomst
Onze Feangreideboeren hebben met dit systeem de toekomst. Want met deze sterke beperking van de veenoxidatie, verminderen ze ook de CO2 emissie van deze veengronden in belangrijke mate. Hoeveel? Dat wordt ook via die proeven in de Feangreidevisie uitgezocht.

Rol landbouw
Het kabinet moet invulling geven aan de klimaatafspraken van Parijs om  CO2 te beperken.  Alle sectoren, dus ook landbouw, staan aan de lat om de uitstoot van emissies te verlagen en de omslag naar duurzame energie te maken. Middels de beperking van veenoxidatie kan de landbouw hier een stevige invulling aan geven. De landbouwsector kan de emissie van CO2 fors te beperken, als de overheid financieel bijdraagt aan de investeringen die voor peilgestuurde drukdrainage nodig zijn. Daarmee behouden onze Feangreideboeren hun toekomst en blijft ons mooie veenweidelandschap in stand.

Dus met elkaar aan het werk, stel ik voor!

 

Peet Sterkenburgh

Peet Sterkenburgh

Boegbeeld Friesland. Regionaal aanspreekpunt voor Natuur & Fauna.

Naar alle weblogs van Peet Sterkenburgh

Praat mee

Om mee te kunnen discussiëren dient u eerst in te loggen.