landschap

'Verschil van inzicht bij koersnotitie toekomst Gelderse boer en tuinder'

De provincie Gelderland heeft in een koersnotitie haar toekomstbeeld geschetst voor de Gelderse boer en tuinder. ‘Het perspectief dat de provincie schetst voor de sector, is wat wij ook willen op de lange termijn. Op een aantal onderdelen zijn wij het echter niet eens met de provincie’.

Zo stelt Ben Haarman, voorzitter LTO Noord regio Oost. ‘De provinciale ambities sluiten aan bij onze speerpunten, namelijk verdienvermogen, langjarige zekerheid en maatschappelijke waardering voor de boer en tuinders’, zegt Haarman. ‘Oftewel, over wat we willen bereiken, zijn we het grotendeels eens. Over hoe wij er komen, verschillen wij van inzicht. We missen nu de aansluiting bij de huidige landbouwpraktijk. We hebben onze aarzelingen bij het realiteitsgehalte van een aantal doelstellingen in de koersnotitie. Zoals dat boeren een eerlijke prijs voor hun producten verdienen, want daar heeft provincie beperkt invloed op. Wij willen graag met de provincie in gesprek om de doelstellingen concreet te maken en mee te helpen er een werkbaar plan van aanpak van te maken.’
LTO Noord regio Oost heeft nu allereerst een uitgebreide reactie op de koersnotitie gegeven. Tegelijkertijd hebben diverse LTO Noord-afdelingen gereageerd, waarmee ingezoomd wordt op lokale situaties of omstandigheden. 
 
Reactie op hoofdlijnen
Hieronder de reactie van LTO Noord regio Oost op hoofdlijnen: 
 
Grondgebondenheid - ‘De niet grondgebonden bedrijven ontwikkelen zich steeds meer tot high tech bedrijven en concentreren zich op agrarische bedrijventerreinen’, staat in de koersnotitie. Met het eerste zijn we het eens; met het tweede niet. Wij zien ruimtelijke concentratie voor de niet grondgebonden veehouderij als niet gewenst en ook niet nodig. Concentratie leidt tot veterinaire risico’s. Wij kiezen voor ontwikkelen van deze bedrijven op perspectiefvolle locaties. Die liggen verspreid in de provincie. Een goede landschappelijke inpassing hoort hierbij. 
De provincie lijkt in de notitie de grondgebonden natuurinclusieve kringlooplandbouw te omarmen en te willen ondersteunen. In de koersnotitie wordt niet duidelijk hoe de provincie tegenover andere vormen van landbouw staat en wat de provincie voor hen gaat betekenen. Alle veehouderij grondgebonden maken is een ware utopie, zoals in een gebied als de Gelderse Vallei. Dat hebben wij in onze reactie ook duidelijk gemaakt.
 
Grondbeleid - De provincie heeft bij het grondbeleid tot nog toe sterk ingezet op realisatie van natuur en verkaveling. Wij denken dat een andere inzet van het grondinstrumentarium nodig is om de beschreven koers richting grondgebondenheid, weidegang, natuurinclusieve landbouw en biodiversiteit succesvol te kunnen laten zijn. Agrariërs zullen alleen stappen in deze richting kunnen zetten als zij meer grond onder hun bedrijf krijgen. Grond op de vrije markt kopen is duur; te duur om deze stappen te kunnen zetten.
Als overheden boerenbedrijven opkopen, bijvoorbeeld in kader van stikstofmaatregelen, dan moeten die aangekochte gronden sowieso de agrarische bestemming behouden en beschikbaar blijven voor de landbouw. Het grondbeleid moet zo ingericht zijn dat agrarische ondernemers onder gunstige voorwaarden met langjarige zekerheid gebruik kunnen maken van provinciale gronden. De stip aan de horizon zou aankoop van die grond kunnen zijn.
 
Schaalvergroting – In een eerste versie van de koersnotitie stelt de provincie Gelderland expliciet dat de provincie niet de toekomst ziet in schaalvergroting, maar in waardevermeerdering zodat de omvang van het boerenbedrijf past bij het ondernemerschap van een gezinsbedrijf. Dit zijn zeer politieke uitspraken. Als dit het standpunt is van de provincie dan vinden wij dit onjuist en ongenuanceerd. Beide ontwikkelingen passen in de Gelderse situatie en kunnen naast elkaar bestaan. Het mag naar onze mening niet zo zijn dat agrarische bedrijven die innovatie en groei combineren niet in aanmerking kunnen komen voor ondersteuning van de provincie.
 
Glastuinbouw – De provincie lijkt in haar koersnotitie te vergeten dat de Gelderse tuinbouw naast voedsel ook sierteeltproducten voortbrengt. Onterecht, de sierteeltproductie levert in termen van economie en werkgelegenheid veel op. 
De Gelderse glastuinbouw is zeer innovatief en een economisch belangrijke sector. Zij verdient voortzetting van het huidige provinciale beleid, inclusief de financiële ondersteuning die hiermee samengaat. Bovendien zal de ruimtelijke kwaliteit hiermee gediend zijn, omdat het aantal verspreid liggende glastuinbouwbedrijven verder zal afnemen.
Even verderop staat dat in de tuinbouw het gezinsbedrijf zal verdwijnen. Het zijn bedrijven met veel personeel en seizoenarbeiders. Wat is de betekenis hiervan? Een bedrijf met veel personeel kan nog steeds een gezinsbedrijf zijn. Dat is in de glastuinbouw veelal ook zo en overigens niet alleen in die sector. Ook in de fruit- en boomteelt wordt met veel personeel gewerkt en ook dat zijn veelal gezinsbedrijven.
 
Financiering - Dit ambitieuze programma vraagt een fors budget. Het lijkt ons goed om na te denken over een investeringsfonds en/of transitiefonds en/of risicoafdekkingsfonds. Een dergelijk fonds zou wel eens zeer behulpzaam kunnen zijn om ondernemers stappen te laten zetten naar nieuwe (onbekende) perspectieven voor hun bedrijf.