Vaste planten

Q-status to be or not to be

De versregel "To be, or not to be (that is the question)" komt uit William Shakespeares Hamlet (Act III, Scene I), geschreven omstreeks 1600. Het is een van de meest aangehaalde citaten uit de hele wereldliteratuur en ook het bekendste fragment uit de monoloog van Hamlet. Het past bij de wat filosofische inslag van de hoofdfiguur. Is het nobeler om te lijden onder alles wat het wrede lot je toeslingert, of om de wapens op te nemen tegen een zee van zorgen om er al vechtend een einde aan te maken? Een dualistische vraag, die welhaast ook van toepassing lijkt op de quarantainestatus van Meloidogyne chitwoodi en M. fallax.

Dat bedrieglijke maïswortelknobbelaaltje heeft sinds eind vorige eeuw de quarantainestatus in Europa gekregen. De NVWA neemt maatregelen bij pootgoed, bloembollen, vaste planten en boomkwekerijproducten bij vondsten van M. chitwoodi of M. fallax. De nematoden kunnen zich vermeerderen op heel veel gewassen waardoor de beheersing met teeltrotatie een hele uitdaging is. Als het knobbelaaltje zich eenmaal gevestigd heeft, dan is het niet reëel te veronderstellen dat het organisme kan worden uitgeroeid. En dat is juist wel de bedoeling van het beleid als de status van quarantaineorganisme wordt vastgesteld.

Quarantaine organismen zijn schadelijke organismen die in een bepaald land (nog) niet voorkomen. Formeel moet een land maatregelen nemen om een quarantaine organisme uit te roeien, maar dat is niet altijd mogelijk: ziehier het dilemma. EU-lidstaten hebben elk een eigen stem en belang in de discussie over de quarantainestatus van diverse organismen. Het concept 'regulated non‐quarantine pest' (RNQP) werd geïntroduceerd om een antwoord te vinden op de vraag of organismen horen in de categorie ‘uit te roeien’ of dat beheersing de aangewezen weg is en uitroeien geen optie en/of noodzaak is.

Ons land heeft zich op het standpunt geplaatst dat M. chitwoodi en M. fallax op de RNQP lijst geplaatst dienen te worden. Het dilemma is nu – net zoals Hamlet dat verwoordde – ga je de strijd aan of laat je het erbij wat het EU-lot ons toewerpt. Er zijn zeer goede argumenten om te pleiten voor een RNQP-status: uitroeien is niet realistisch. Toch zijn ook er lidstaten, die vasthouden aan het uitroeiscenario omdat zij claimen het organisme nog niet te hebben, of in elk geval niet hebben gevonden. In die context is het van belang dat er in Zweden nu ook een aantal vondsten zijn gemeld. Hopelijk kunnen we nu rekenen op een medestander in de diplomatieke strijd over de status van het organisme: Q or RNQP, that is the question.

De opstelling van ons land in die discussie wordt ook nog bepaald door een ander dilemma: strijdbaar, maar ook koopman. Een strategie om zowel de kool als de geit te sparen kan heel verkeerd aflopen. Het gevaar is reëel dat je geen geit en ook geen kool overhoudt. Er wordt wel beweerd door managementdeskundigen dat zulk conflictvermijdend gedrag tot niets kan leiden: het probleem blijft door sudderen. De struisvogelpolitiek is dan een veel voorkomend gedrag, dat begint bij het ontkennen van het probleem en doet alsof er geen spanning is.

Dat geldt waarschijnlijk ook voor die lidstaten die beweren dat de Q-organismen M. chtwoodi en M. fallax niet in hun land voorkomen. En zo houden we elkaar gevangen in een Europese discussie over de quarantaine status: to be or not to be? Om die impasse te doorbreken is visie en politieke moed nodig. Het verkrampt vasthouden aan de quarantainestatus terwijl de beheersing van een gevestigd organisme aan de orde is, kost niet alleen onnodig veel geld, maar vraagt bovendien extra inzet om het organisme (chemisch) te bestrijden, zonder een reëel uitzicht op uitroeien. En dat kan weer niet goed voor onze leefomgeving zijn.

Jeroen Kloos

Jeroen Kloos

Senior adviseur Akkerbouw LTO Nederland

Naar alle weblogs van Jeroen Kloos

Praat mee

Om mee te kunnen discussiëren dient u eerst in te loggen.