Traditionele Hollandse pot prima voor gezondheid en milieu

Het “New Nordic Diet” is rijk aan groenten, fruit, aardappels, volkoren graanproducten, noten en vis. Volgens Corné van Doorn van het Voedingscentrum is dit een goed alternatief voor het zogenaamde Mediterrane menu van fruit, groente, vis en olijfolie, aangevuld met rijst, pasta, peulvruchten en wat vlees, kaas en ei. Hij kijkt hierbij niet alleen naar gezondheid maar ook naar milieu-effecten. Volgens Van Doorn past het Noordelijke dieet beter bij Nederland. Dat ligt namelijk qua klimaat en cultuur dichter bij ons. Transportafstanden worden zo verlaagd.

Van Doorn sprak op de debatserie “It’s the food, my friend” op 11 april in Amsterdam. Zijn belangrijkste boodschap was dat er geen beste dieet is. De traditionele Hollandse pot met havermout, karnemelk, haring, bruine bonensoep, roggebrood, stamppot, wortels en uien is ook prima. Het voedingscentrum pleit wel voor meer peulvruchten en noten in plaats van vlees. Zuivel blijft geadviseerd omdat niet zeker is of plantaardige alternatieven vergelijkbare gezondheidseffecten hebben, bijvoorbeeld bij diabetes.

De avond werd ingeleid door huisarts en wetenschapper Machteld Huber, die pleit voor een holistische gezondheidszorg. “De patient centraal” wil volgens haar zeggen: kijk naar de veerkracht van de persoon. De omgeving is daarbij belangrijk. Ze pleit voor ‘square meter gardening’: tuinieren op het balkon. De vraag: “hoe bereiken we het publiek, zeg maar mevrouw Jansen?”. Coosje Dijkstra van de Vrije Universiteit heeft daar onderzoek naar gedaan. Haar conclusie is: het is complex. Wijken met voedingsproblemen staan vaak ook economisch en sociaal op achterstand. Het gaat er om kinderen op vele terreinen perspectief te : bijvoorbeeld door les in tuinieren, judo en filosofie. Verder zouden winkels moeten zorgen voor verleiding. Dijkstra: “Biedt een gezond alternatief voor de roze koek, voor dezelfde prijs en wat net zo goed vult”. De rol van verzekeraars (“maagverkleining wordt betaald, maar preventie niet”) kwam in De Rode Hoed ook weer voorbij.

Jorrit Kiewik (Youth Food Movement) en Maurits de Braauw (chirurg maagverkleiningen Slotervaartziekenhuis) vinden dat politieke actie nodig is. Er moet volgens hen meer op scholen gebeuren, bijvoorbeeld door het aanbieden van schoolmaaltijden. Uit de zaal kwam de vraag wat de rol van voedselbanken is. Dijkstra: “Er is vaak genoeg aanbod, maar het schort aan de logistiek. En bovendien draaien voedselbanken op vrijwilligers en er is daardoor veel verloop.”

Wat niet aan de orde kwam: de Europese Unie biedt lidstaten mogelijkheden voor financiële ondersteuning van voedselbanken en scholen (schoolfruit, -groente en –melk). Nederland is tegen zulke EU-inmenging, zo is bij debatten in de Tweede Kamer de afgelopen jaren meermalen gebleken. Wat Nederland zelf dan doet, bleef deze avond onduidelijk. Volgens De Braauw zouden fiscale maatregelen (vet- en suikertax, maak groenten en fruit goedkoper) werken en moeten er ‘dwingende’ afspraken komen met industrie. Belastingen en zorgen liggen in de EU echter op het bordje van de lidstaten, terwijl het landbouw- en handelsbeleid Europees is ingericht.

Klaas Johan Osinga