Vijf partijen verschillen maar zoeken in Breukelen ook naar wat hen bindt

Waar zijn jullie het over eens? Die vraag stelde Sjoerd Pietersen van LTO Noord aan het panel van vijf kandidaten voor het Europees Parlement. Op uitnodiging van LTO, VNO NCW en de agrarische jongeren waren ze naar Breukelen gekomen. De zaal zat lekker vol en na het welkom door Nico Verduin werd het debat kundig geleid door Donatello Piras.

Op de vraag van Pietersen zei Bert-Jan Ruissen (CU-SGP) dat de eco-regelingen in het nieuwe GLB brede steun gaan krijgen, omdat Nederland ze zelf in mag gaan vullen. Volgens Annie Schreijer-Pierik is er breed draagvlak voor het behoud van landbouwgelden. Ad Meijer (SP) ziet aarzelingen bij andere partijen en dus kansen voor samenwerking. Voor Jan Huitema (VVD) geldt: er is draagvlak om eigen mest meer te gebruiken. Jasper Groen (GroenLinks) gaf ruimte voor toekomstige samenwerking met de woorden: “We hebben boeren hard nodig”.

China
Een actueel onderwerp op de politieke agenda’s is China. De Europese Commissie heeft een China-strategie geschreven en de Nederlandse regering komt dan nu met een eigen document van 100 kantjes. De stelling, die aan het forum werd voorgelegd, luidde: “We moeten onze kennis niet langer exporteren, bijvoorbeeld naar China”.

Kennelijk hadden de kandidaten al kennis kunnen nemen van het regeringsrapport. Dit pleit vóór een eerlijke samenwerking, op een gelijk speelveld en volgens internationaal afgesproken regels. Nederland wil samenwerken op het gebied van onder meer “klimaat, handel, landbouw en transport”. Alle vijf de kandidaten vinden dat kennis beschikbaar kan komen, maar niet zonder voorwaarden te stellen. Ruissen noemt de bescherming van het kwekersrecht en de erkenning van internationale kwaliteitsstandaarden. Groen toont begrip voor de terughoudendheid, maar zegt: “onze kennis van voedselvoorziening, klimaat en biodiversiteit kunnen we exporteren; we moeten niet angstig zijn.” Huitema: “We moeten heel voorzichtig zijn”. Schreijer-Pierik: “Goed oppassen”. Meijer: “China voldoet nog niet aan onze eisen”.

Guus Geurts van het Platform Aarde, Boer, Consument (ABC) poneerde de stelling dat de land- en tuinbouw buiten handelsverdragen, die de EU afsluit, gehouden moet worden. Brussel zou markten moeten reguleren, zodat boeren een kostendekkende prijs ontvangen. Dit leverde een gemengd beeld op in het forum en de zaal. Geen van de panelleden zei dat ze geen handelsakkoorden willen. Schreijer-Pierik: “In onze fractie hadden we een pittige discussie over handelsverdragen. De EU investeert € 520 miljoen in een Oekraïens pluimveebedrijf. Het CDA wordt kritischer. De macht ligt bij andere partijen.” Huitema: “Wij zijn heel erg afhankelijk van de export. En zonder goede handelsakkoorden kun je andere landen niet aan de regels houden. We moeten geen slechte handelsakkoorden sluiten”. Meijer toont zich heel kritisch en ziet positieve elementen in de stelling, want: “We moeten geen kippenpootjes dumpen in de derde wereld”. Ruissen: “je moet landbouw er buiten kunnen houden, maar we hebben ook offensieve belangen. Landbouw is onderdeel van de onderhandelingen, maar je moet wel ‘nee’ kunnen zeggen”. Groen draait het om: “Als wij hoge eisen stellen aan onze boeren, dan hebben we handelsakkoorden nodig om dezelfde eisen aan andere landen te stellen. Als Europa kunnen we ook eisen stellen”. GroenLinks zegt niet dat we geen vlees kunnen eten, maar: “80% van de landbouwgrond is nu in gebruik voor veevoer; het is kolder om in Zuid-Amerika soja te telen voor onze veehouderij”.

Veenweiden en klimaatbeleid
Klimaatbeleid is één van de hot issues op het campagnepad van de politici en het kwam vanavond ook uitgebreid aan de orde. De stelling luidde dat natte natuur schadelijker is voor het klimaat dan veenweide met onderwaterdrainage.

Schreijer-Pierik staat achter onderwaterdrainage: “Europa staat er achter. Boeren hoeven niet weg uit de veenweide”. Ze merkt ook op dat geen enkele EU-lidstaat zo bezig is met Natura 2000 als Nederland. Ook Huitema is tegen verplaatsen van bedrijven: “Als we elders gaan produceren, gaat dat met koeien met méér footprint”. Er ontstaat dan discussie over de cijfers. Met name Groen betwist de cijfers over de uitstoot van methaan door veen en natte natuur. Er loopt nog volop onderzoek: “Niet op stel en sprong beslissen”.  Ruissen waarschuwt om niet op de stoel van de wetenschap te gaan zitten, maar wil ook inzetten op onderwaterdrainage. Meijer geeft aan dat het lastig wordt om de pijn te vermijden, maar: “We moeten niet de hele boel blank gaan zetten, wij zijn voorstander van maatwerk.”

Toekomst Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB)
Je kunt niet over Europa praten zonder dat het landbouwbeleid voorbij komt. Alle kandidaten vinden dat Europa aan landbouwbeleid moet doen. Maar vooral SP en GroenLinks willen een hoop veranderen. Het CDA wil de inkomenssteun behouden, waarbij 25% van het budget nationaal ingevuld wordt via zogenaamde ‘eco-regelingen’. Wopke Hoekstra zegt niets nieuws als hij zegt dat het GLB uit de vorige eeuw stamt. Dat klopt. Als hij dan zegt dat het tijd is te beginnen aan de 21e eeuw, zegt het CDA kennelijk niet dat het landbouwbeleid weg moet, maar dat het besproken moet worden. GroenLinks pleit voor strenge normen, maar boeren dienen daar dan voor beloond te worden. SP wil net als GroenLinks aftopping van de maximum steun per bedrijf, maar is kritisch over de supermarkten, die ‘boeren afknijpen’. De VVD wil minder regels en betalen voor resultaten. Voor de CU-SGP telt vooral de zorgelijke inkomenssituatie op de bedrijven.

Sjoerd Pietersen van LTO Noord profiteerde van de bijeenkomst om bekend te maken dat er op 11, 12 en 13 juni 2019 in Breukelen inspraakbijeenkomsten gaan plaatsvinden over het toekomstig GLB.

Jonge boeren en tuinders
De forumleden vinden allen dat Europa méér kan doen om jonge agrariërs te helpen. Huitema: “de derogatie is een Zwaard van Damocles. Iedere twee jaar is er weer een nieuw besluit nodig”. Voor Jasper Groen gaat het om de voorwaarden: biodiversiteit en klimaat. De twee botsen daarna even: is dat betutteling van jongeren? Schreijer-Pierik vindt dat Nederland meer kan doen om gebruik te maken van de Europese fondsen: “Er zijn EFSI-fondsen en nu komt er geld bij via Phil Hogan. Maar Frankrijk en Italië leggen al claims”. Ruissen ziet financiering van bedrijven als zorgpunt. Daarom wil hij ook dat voor de jonge boeren steun in het GLB zeven jaar duurt in plaats van vijf. Meijer pleit voor fiscale regelingen en die zijn nu eenmaal nationaal.

Naar de bar
Na afloop worden de gesprekken aan of bij de bar voortgezet. De kandidaten hebben een prima debat gevoerd. Er zijn verschillen, maar ze zochten ook naar verbinding. Als ze gekozen worden, zijn er best aanknopingspunten voor samenwerking in Brussel en Straatsburg. Nog een ruime week en dan zullen we het weten of ze die kans krijgen.

Klaas Johan Osinga

Bron: LTO Nederland