Gooien de Italianen straks de grens dicht voor ons?

De Europese Commissie smeekte de EU-lidstaten afgelopen week (11 augustus) om niet opnieuw lukraak de grenzen te sluiten.

Maar wat doen grote landen als Italië straks, als wij in Nederland week na week meer coronabesmettingen vinden?

Dit is wat Romano Prodi, oud-voorzitter van de Europese Commissie (1999-2004), zei in de Vlaamse krant De Standaard op 8 augustus: “Ik begrijp de Nederlanders niet. Die profiteren zeer sterk van Europa. Hun handelsbalans, fiscaal beleid en het feit dat ze veel hoofdzetels in hun land hebben.“ Onder Prodi’s leiding werd de euro ingevoerd en kwamen er tien landen bij de Europese Unie. Hij zegt: “Nederland heeft zich altijd zo opgesteld. Veertig jaar geleden kregen Italiaanse diplomaten in Brussel een ongeschreven regel mee. Als er een controversieel punt was, en er geen instructies waren gekomen uit Rome, dan gold: “Altijd gewoon tegen Nederland stemmen” (schatergelach).

Heel grappig natuurlijk, maar ik houd dit toch in het achterhoofd als we een hete herfst tegemoet gaan. Nederland heeft zich in Zuid-Europa absoluut niet populair gemaakt in de onderhandelingen over het EU-budget en het coronaherstelfonds. Maar Den Haag knort van tevredenheid: de betalingen aan Brussel zijn beperkt en laat landbouw maar gaan voor circulariteit. Kennelijk is toegang tot internationale markten niet zo belangrijk. En toch: het model van open grenzen en internationale handel heeft tientallen jaren prima gewerkt voor de Nederlandse land- en tuinbouw. De EU onderhandelde namens Nederland en wereldhandelsorganisatie (WTO) garandeerde internationale spelregels. Maar de WTO is verlamd geraakt en naarstig zoek naar een sterke Directeur-Generaal. Wie het ook wordt, ik benijd haar (het wordt waarschijnlijk een vrouw) niet.

De wereld raakt opgesplitst in een Chinees deel en Amerikaans deel. Met muren van wantrouwen en toenemend voedselnationalisme. Europa raakt hierdoor verscheurd. Een sterke maatschappelijke stroming surft mee op deze golf, want globalisering deed jarenlang te weinig om de verliezers te beschermen. Nederlandse boeren en tuinders worden kwetsbaarder door deze internationale instabiliteit. Zo ging vóór 2015 nog een derde van onze groenten- en fruitexport naar Rusland. Nu niet meer. Het Verenigd Koninkrijk is nòg onze derde exportmarkt. Maar Brexit gaat dat frustreren, mogelijk al in 2021. Ik kreeg na de start van de coronacrisis klachten van leden over afnemers die per e-mail hun bestellingen annuleerden. ‘”Maandag laden we niet meer”. Overmacht.

Lange tijd zorgde internationale samenwerking voor stabiliteit, mede met dank aan EU en WTO. Dat lijkt verleden tijd. En de risico’s worden uiteindelijk vaak afgewenteld op boeren en tuinders.

Praat mee

Om mee te kunnen discussiëren dient u eerst in te loggen.