Strategisch autonoom om zelf keuzes te maken

Europa moet een speler zijn, geen speelveld. Dit zei de voorzitter van de Europese Raad, Charles Michel, vorige week vrijdag (2 oktober) na afloop van een bijeenkomst van Europese regeringsleiders.

Brussel is druk met crises (corona, migratie, conflicten) maar er was nu warempel een paar uur uitgetrokken voor een diepgaande benen-op-tafel-discussie. Op die tafel lag een vraag over de afhankelijkheid van Europa van de rest van de wereld. Onder het kopje ‘strategische autonomie’. Corona drukt ons namelijk met de neus op de feiten: Europa produceerde dit voorjaar nul mondkapjes. Op digitaal gebied zijn we afhankelijk van China en de VS. Voor onze defensie kunnen we weinig zonder de Amerikanen.

De Europese land- en tuinbouw onderscheidt zich van deze sectoren. De laatste grote maakindustrie die we nog hebben, maakt de Europese Unie tot de grootste exporteur van agrarische producten. Boeren en tuinders zorgen er voor dat de winkelschappen tijdens een lockdown nooit leeg raken. Een sterk Gemeenschappelijk Landbouw Beleid (GLB), ondanks kritiek van sommigen, maakt dat mede mogelijk. In Brussel gaat de discussie over meer zelfvoorzienendheid daarom vooral over sectoren als medicijnen, batterijen en defensie.

Maar in de land- en tuinbouw zijn er ook trekjes van protectionisme. Vorige week had ik een gesprek met Europese collega’s over Europese handelsakkoorden. Ik vroeg een medewerker van de Europese Commissie wat hij verstaat onder strategisch autonomie. Nee, nee, zei hij, het gaat over ‘open strategische economie’. Rutte had het vorige week zelfs over ‘open economie’. Zo probeert ieder er zijn eigen draai aan te geven. Protectionisme is immers beladen, zelfs in Frankrijk. Danone exporteert yoghurts over de hele wereld en ik heb met eigen ogen zakken melkpoeder van Lactalis in Afrika gezien. Europa is zo afhankelijk van internationale markten, dat iedere poging tot importbeperking als een boemerang terug komt.

Volgens mij doen we er goed aan om strategische autonomie te definiëren als “ruimte om zelf keuzes te maken”. Niet te afhankelijk zijn van één markt. De Europese Commissie kreeg vorige week de opdracht om in kaart te brengen waar de zwakke plekken zitten in de Europese economie. Voorlopig gaat het vooral over gezondheidszorg en het internet, maar ik verwacht dat land- en tuinbouw er ook ingefietst wordt (‘kringlooplandbouw’). Wat mij betreft blijven we op dat vlak ook nog even strategisch autonoom.


Praat mee

Om mee te kunnen discussiëren dient u eerst in te loggen.