Hieronder vindt u een overzicht van veelgestelde vragen. Klik op het driehoekje vóór de vraag om het antwoord erop te lezen. Staat uw vraag er niet bij? Stel hem aan LTO Noord via info@ltonoord.nl.

Kan de verpachter ook aanspraak maken op de op het bedrijf rustende fosfaatrechten?

De pachtkamer van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden (het Pachthof) deed op 24 september 2019 einduitspraak in de proefprocedure over pacht en fosfaatrechten. De proefprocedure moest duidelijk maken wie aan het eind van de pachtovereenkomst aanspraak kan maken op fosfaatrechten. Vooropgesteld zij dat partijen in de proefprocedure over de verdeling van (toekomstige) fosfaat/productierechten in hun pachtovereenkomst geen afspraken hadden gemaakt

Het pachthof beantwoordde op 26 maart 2019 in een tussenuitspraak de vraag of de verpachter bij einde pacht recht heeft op overdracht van fosfaatrechten. Het pachthof formuleerde de hoofdregel dat de fosfaatrechten van de pachter zijn. Er is geen reden om de fosfaatrechten bij einde pacht over te dragen aan de verpachter.  

De hoofdregel gaat echter niet op als de verpachter langdurig bedrijfsmiddelen aan de pachter ter beschikking heeft gesteld. Het moet daarbij wel gaan om bedrijfsmiddelen die voor het bedrijf van de pachter van overwegend belang zijn om zijn bedrijf te kunnen exploiteren. In dat geval is een pachter verplicht tot overdracht van fosfaatrechten aan de verpachter. Hierbij gelden de volgende voorwaarden:

  • Tussen verpachter en pachter bestond op 2 juli 2015 een reguliere pachtovereenkomst of een geliberaliseerde pachtovereenkomst die bij het aangaan 12 jaar of langer duurt.
  • Het betreft hoevepacht of pacht van minimaal 15 hectare grond of pacht van een gebouw; het gebouw moet specifiek zijn ingericht voor de melkveehouderij en voor de uitoefening daarvan noodzakelijk zijn en door de verpachter ten behoeve van het bedrijf van de pachter aan de pachter ter beschikking zijn gesteld.
  • De fosfaatrechten worden voor 50% toegerekend aan de gebouwen en 50% aan de grond die de pachter op 2 juli 2015 ten behoeve van het gehouden vee ten dienste stonden en naar verhouding toegerekend aan het gepachte..
  • De verpachter moet aan de pachter 50% van de marktwaarde van de over te dragen fosfaatrechten per datum einde pachtovereenkomst betalen.

Einduitspraak
In de zaak waarin het pachthof nu een einduitspraak heeft gedaan, ging het om hoevepacht; een combinatie van los land en bedrijfsgebouwen, samen met een bedrijfswoning. Het pachthof heeft geoordeeld dat bij hoevepacht in beginsel steeds sprake is van overwegend belang. 
Bij verschillende onderdelen in de einduitspraak ontbreekt een deugdelijke onderbouwing. Er zijn meer individuele rechtszaken nodig om duidelijkheid te krijgen. De cruciale vraag is daarbij telkens in hoeverre het gepachte heeft bijgedragen aan de omvang van de veestapel op 2 juli 2015. 

Wel afspraken gemaakt
In de praktijk komen we pachtcontracten tegen waarin bepaald is dat eventuele (toekomstige) productierechten aan verpachter toekomen. Wil de verpachter op grond van zo’n overeenkomst aanspraak maken op de fosfaatrechten, dan moet heel duidelijk zijn dat de gemaakte afspraken ook betrekking hebben op fosfaatrechten. Dat zal lang niet altijd het geval zijn. U doet er verstandig aan een jurist hier naar te laten kijken.

 

Krijg ik alsnog fosfaatrechten toegekend voor jongvee van vleesvee gezien uitspraak CBB?

Op 16 april 2019 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven in drie zaken over fosfaatrechten voor jongvee van vleesvee geoordeeld dat de uitleg van ‘melkvee’ te beperkt is in de Beleidsregel fosfaatrechten jongvee. Ook jongvee, dat is geslacht zonder een kalf te hebben gekregen, komt volgens de rechter in aanmerking voor toekenning van fosfaatrechten.

Nieuwe beoordeling lopende procedures
Wanneer een landbouwer op 2 juli 2015 jongvee voor de vleesveehouderij hield, dat nooit een kalf heeft gekregen, beoordeelt RVO.nl de toekenning van fosfaatrechten opnieuw als:
- zij nog een beslissing op een bezwaarschrift over de toekenning van fosfaatrechten moet nemen; of
- er een beroepsprocedure loopt over de toekenning van fosfaatrechten.

RVO.nl kan nog vragen om informatie over hoe de dieren op 2 juli 2015 geregistreerd stonden.

Geen herziening onherroepelijke besluiten
Onherroepelijke besluiten worden niet herzien. Dit is het geval als:
- de termijn is verstreken waarbinnen bezwaar gemaakt kan worden;
- er een beslissing op bezwaar is genomen en de termijn, waarbinnen beroep ingesteld kan worden, is verstreken;
- er een beslissing op beroep is genomen.

Heb ik nu toch fosfaatrechten nodig voor jongvee van één jaar of ouder gezien de uitspraak van CBB?

Op 16 april 2019 heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven in drie zaken over fosfaatrechten voor jongvee van vleesvee geoordeeld dat de uitleg van ‘melkvee’ te beperkt is in de Beleidsregel fosfaatrechten jongvee. Ook jongvee, dat is geslacht zonder een kalf te hebben gekregen, komt volgens de rechter in aanmerking voor toekenning van fosfaatrechten.

Handhaving op basis van beleidsregel
De minister van LNV heeft aangegeven de Beleidsregel fosfaatrechten jongvee met spoed op te nemen in de Meststoffenwet. In de tussentijd handhaaft RVO.nl de Meststoffenwet op basis van de beleidsregel. Dat betekent dat men geen fosfaatrechten nodig heeft voor jongvee van één jaar of ouder dat niet bestemd is om een kalf te krijgen.

Wat zijn de gevolgen van overschrijding van de fosfaatrechten?

Vanaf 2018 mag de fosfaatproductie door melkvee op een bedrijf op jaarbasis niet meer zijn dan de beschikbare fosfaatrechten. De fosfaatproductie moet berekend worden op basis van de forfaitaire excretienormen. Wanneer de fosfaatproductie in een jaar hoger uitvalt dan de beschikbare fosfaatrechten, is er sprake van een economisch delict.

Wordt een economisch delict opzettelijk begaan dan is sprake van een misdrijf, anders van een overtreding. Bij een misdrijf geldt een maximale gevangenisstraf van zes jaar, taakstraf of geldboete van de 5e categorie (maximaal 82.000 euro). Bij een overtreding geldt een maximale gevangenisstraf van 1 jaar, taakstraf of geldboete van de 4e categorie (maximaal 21.500 euro). Daarnaast kan RVO een dagplafond opleggen. Dit houdt in dat op geen enkele dag in het jaar meer melkvee mag worden gehouden dan gemiddeld op basis van de toegekende fosfaat rechten gedurende het jaar kan worden gehouden.

 

Hoe wordt er gecontroleerd op fosfaatrechten?

RVO.nl en de NVWA zijn in maart begonnen met de controle op de naleving van het fosfaatrechtenstelsel. De NVWA zal in nauwe samenwerking met RVO analyses gaan uitvoeren. De analyse wordt gedaan met gegevens uit het I&R rundvee, melkleverantiegegevens van de zuivelondernemingen en andere bij RVO.nl geregistreerde data ten behoeve van de mestwetgeving. Deze gegevens worden vergeleken met de op het bedrijf rustende fosfaatrechten dat bij RVO is geregistreerd. Vanuit de analyse komen risico bedrijven in beeld die een fysieke controle krijgen van de bedrijfseigen administratie, waar nodig ook met aanvullend onderzoek.

Naast deze risicogerichte aanpak vinden ook reguliere controles plaats van de NVWA bij bedrijven op naleving van de mestwetgeving. Controle op fosfaatrechten maken daar dan ook onderdeel vanuit. De minister wijst erop dat de NVWA de controle over 2018 niet alleen in 2019 kan doen maar dat doe ook in latere jaren nog kan plaatsvinden.

Indien de NVWA bij een fysieke controle een overtreding constateert, wordt een proces verbaal opgemaakt dat aan het Openbaar Ministerie wordt gestuurd. Het OM besluit dan of er een straf wordt opgelegd en bepaalt de hoogte daarvan. Daarbij wordt aangesloten bij de strafrechtelijke sancties voor varkens en pluimvee.

Bezwaarprocedures
Landbouwminister Carola Schouten heeft vorig jaar aangegeven dat bij de controle van het fosfaatrechtenstelsel rekening wordt gehouden met bedrijven waar de fosfaatrechtenbeschikking nog niet onherroepelijk is. Dit betreft dus de bedrijven die nog altijd niet definitief weten hoeveel fosfaatrechten ze krijgen omdat er nog een bezwaar- of beroepsprocedure loopt.

Hoe worden investeringen in fosfaatrechten fiscaal verwerkt?

LTO Nederland en de vereniging van accountantskantoren VLB hebben met de Belastingdienst overeenstemming bereikt over een groot aantal fiscale gevolgen van de fosfaatregelingen in de melkveehouderij.

In het pakket is afgesproken dat fosfaatrechten bij de invoering in 2018 fiscaal gelijkgesteld worden aan bijvoorbeeld varkensrechten of het melkquotum. Dit betekent dat fosfaatrechten een bedrijfsmiddel zijn en aangekochte fosfaatrechten geactiveerd dienen te worden op de balans. Al eerder heeft het Ministerie van LNV aangegeven dat de vermoedelijke einddatum voor het stelsel van fosfaatrechten 1 januari 2028 is. Hierdoor kan op fosfaatrechten worden afgeschreven.

Waar vind ik het overzicht van de afspraken met de belastingdienst over de fiscale gevolgen van de fosfaatregelingen?

De afspraken zijn samengevat in een lijst met vragen en antwoorden De afspraken zijn gemaakt door de Werkgroep “Fiscale aspecten fosfaatregelingen melkveehouderij” waarin vertegenwoordigers van LTO Nederland, VLB, Belastingdienst en de Ministeries van Financiën en LNV zitting hadden.

Heb ik ook fosfaatrechten nodig voor hobbydieren?

Bent u particulier en heeft u hobbymatig melkvee (diercategorie 100, 101 en 102)? Houdt u uw kalf of pink bijvoorbeeld alleen voor eigen gebruik? Dan heeft u voor het houden van hobbymatig melkvee geen fosfaatrechten nodig. Dezelfde regels gelden voor landbouwbedrijven met hobbymatig melkvee in deze categorieën.

Het is toegestaan voor particulieren en landbouwbedrijven om niet bedrijfsmatig melkvee (diercategorie 100, 101 en 102) te houden. Hierbij geldt dat de totale mestproductie van hobbymatig gehouden melkvee maximaal overeenkomt met een jaarlijkse productie van 100 kilogram fosfaat in een kalenderjaar. Produceert uw hobbymatig gehouden melkvee toch meer dan 100 kilogram fosfaat in een kalenderjaar? Dan bent u in overtreding voor de Meststoffenwet. Als dit wordt vastgesteld, dan wordt er een proces-verbaal opgemaakt.

De vrijstelling van 100 kg fosfaat per kalenderjaar geldt niet voor bedrijfsmatig gehouden melkvee. Voor bedrijfsmatig gehouden melkvee zijn fosfaatrechten nodig, ook al worden er slechts enkele dieren gehouden.

Of er sprake is van bedrijfsmatig of van hobbymatig gehouden melkvee, wordt beoordeeld op basis van de feitelijke omstandigheden. Een winstoogmerk is daarbij niet bepalend, wel bijvoorbeeld of dieren worden gefokt voor de verkoop, worden gehouden voor commerciële activiteiten of dat er premies en/of toeslagen worden ontvangen.

 

Ik ga mijn bedrijf beëindigen. Kan ik als particulier fosfaatrechten hebben?

Nee, dat kan niet. Alleen op een bedrijf (zoals omschreven in de meststoffenwet) kunnen productierechten (waaronder fosfaatrechten vallen) rusten.

Ik doe mee aan de Vrijstelling Zoogkoeienhouderij. Mag ik dieren aankopen van of verkopen aan een niet vrijgesteld bedrijf?

Bent u vrijgesteld van het fosfaatrechtenstelsel? Dan mag u dieren aankopen van en verkopen aan bedrijf dat niet is vrijgesteld. Houd u wel aan de volgende voorwaarden:

  • U zorgt ervoor dat de vrouwelijke runderen die u van uw bedrijf afvoert na die tijd niet gehouden worden op een bedrijf dat melk produceert voor de consumptie of verwerking.
  • U schaart geen vrouwelijke runderen in of uit van of naar een landbouwer die niet is vrijgesteld.

Als u bent vrijgesteld mag u dus wel dieren aankopen van en verkopen aan een niet vrijgesteld bedrijf. Maar u mag niet in- en uitscharen van of naar een landbouwer die niet is vrijgesteld.