Stikstofmaatregelen, strengere mestregels, opkoopregelingen, tegenwerking vanuit gemeenten, moeizame financiering. Jaren van veranderende regels en onzekerheid hebben diepe sporen getrokken in de agrarische sector ziet bestuurder Karolien Hupkes. Ze deelde haar ervaring namens TABOER met de ombudsman.
‘De meeste agrarische bedrijven zijn familiebedrijven,’ schetst Karolien Hupkes namens TABOER, een initiatief van LTO Noord, stichting Zorg om Boer en Tuinder (ZOB), LLTB en ZLTO. ‘Dat betekent dat de dynamiek binnen het gezin en de familie doorwerkt in hoe iemand zich voelt. Daarnaast is er de druk van het ondernemerschap zelf: lage rendementen en grote risico's. Veel van die risico’s zijn moeilijk te beïnvloeden. ‘Prijsontwikkelingen hangen af van de markt. Tegelijk werken boeren met geleend geld en lage marges. Dat kan een kwetsbare combinatie zijn.’
Ook zijn werk en gezin sterk verweven. ‘Vroeger draaide het hele gezin mee, tegenwoordig is dat minder, maar het werk gaat altijd door en dat beïnvloedt je gezinsleven. Als er weinig tijd voor ontspanning is, kan dat tot spanningen leiden.’
De stikstofproblematiek speelt een grote rol speelt in de huidige frustraties binnen de sector. ‘Een groot aantal boeren heeft door een fout van de overheid geen geldige milieuvergunning. Daardoor kunnen zij hun bedrijf niet meer verkopen of overdragen. Dat legt een enorme mentale last op ondernemers en hun gezinnen.’
Het gebrek aan perspectief raakt ook de volgende generatie. ‘Kinderen die graag de boerderij zouden overnemen, twijfelen nu of ze dat nog wel willen. Dit zorgt voor nieuwe spanningen.’
‘Boeren kunnen geen keuze maken of alternatieven overwegen, omdat hun bedrijf niet meer verhandelbaar is,’ maakt Karolien Hupkes de Ombudsman duidelijk. ‘Zelfs als ze naar een andere plek willen of met hun bedrijf willen omschakelen, zijn de opties er niet. Dit alles hangt samen met de geldigheid of ongeldigheid van hun vergunning. Dat gevoel van vastzitten en het ontbreken van toekomstperspectief weegt zwaar.’
Aan de Ombudsman gaf Hupkes mee dat veel boeren zich de afgelopen jaren onzeker hebben gevoeld over hun toekomst. ‘Voor veel ondernemers voelt het beleid als wisselend en onvoorspelbaar. Daardoor weten agrarisch ondernemers al lange tijd niet goed waar zij aan toe zijn.’
In het gesprek met de Ombudsman kon Karolien Hupkes putten uit de vele gesprekken die zij de afgelopen jaren met boeren en tuinders voerde. De persoonlijke verhalen, zorgen en concrete voorbeelden uit de praktijk schetsten een indringend beeld van wat het beleid voor hen betekent. ‘Ik heb de pijn en frustratie die ik hoor zo goed mogelijk proberen over te brengen,’ aldus Hupkes. De onderzoeksresultaten van de Nationale ombudsman worden naar verwachting dit najaar gepubliceerd.
TABOER biedt als onafhankelijk loket een luisterend oor en helpt bij het vinden van passende hulp. Je staat er niet alleen voor. TABOER spreekt jouw taal. Praten helpt.
Karolien Hupkes is als bestuurder betrokken bij TABOER. LTO Noord is initiatiefnemer van TABOER, dat mentale gezondheid bespreekbaar maakt binnen de agrarische sector.
Blijf up-to-date met het laatste nieuws voor jouw agrarische bedrijf via de LTO Dichtbij app.
Word lid van LTO Noord en versterk je positie in de agrarische sector. Meld je nu aan!
