Jan Teade Kooistra: "We weten inmiddels wat omgekeerde bewijslast met mensen doet."
De provincie Fryslân zet 38 telers rond Natura 2000-gebieden vast. Zij moeten binnen een jaar stoppen met het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen, óf bewijzen dat die middelen geen negatieve effecten hebben op de natuur. De provincie vraagt het onmogelijke: hoe moeten individuele telers bewijzen wat zelfs de wetenschap nog niet sluitend kan aantonen?
Er lopen landelijke onderzoeken naar de invloed van gewasbeschermingsmiddelen. Er wordt gewerkt aan een landelijk convenant gewasbeschermingsmiddelen, om heldere, werkbare en juridisch houdbare regels voor álle boeren in Nederland te maken. Eén landelijk kader, één gelijk speelveld en beleid gebaseerd op wetenschap in plaats van willekeur.
Wat nu gebeurt, is het tegenovergestelde. Individuele boeren worden in een juridisch moeras geduwd. De overheid legt de bewijslast volledig neer bij de teler. Niet de overheid hoeft aan te tonen dat schade ontstaat, maar de ondernemer moet bewijzen dat er géén effect is. Dat is onwerkbaar, en het is fundamenteel onrechtvaardig.
We weten inmiddels wat omgekeerde bewijslast met mensen doet. In de toeslagenaffaire werden duizenden ouders als fraudeur behandeld, tenzij zij hun onschuld konden bewijzen. Complete gezinnen werden financieel en emotioneel vermalen. In Groningen moesten bewoners jarenlang aantonen dat scheuren in hun huizen door gaswinning kwamen, terwijl de overheid en instanties wegkeken. Ook bij PAS-melders zien we boeren vastlopen in een systeem waarin regels veranderden terwijl ondernemers te goeder trouw handelden. Telkens weer hetzelfde patroon: burgers en ondernemers raken klem tussen overheid, regels en juridische onzekerheid.
Friese telers werken al jaren onder de strengste regels van Europa. Middelen worden uitgebreid beoordeeld door nationale en Europese toelatingsinstanties. Boeren investeren in precisietechnieken, driftreductie en verduurzaming. Maar in plaats van duidelijkheid krijgen zij nu een brief waarin feitelijk staat: bewijs maar dat u geen schade veroorzaakt en lukt dat niet, dan volgt een dwangsom.
Dat is geen behoorlijk bestuur.
LTO Noord Fryslân staat voor een gezonde leefomgeving én voor een eerlijke behandeling van boerengezinnen. Natuurlijk moeten we zorgvuldig omgaan met natuur en leefomgeving. Maar beleid moet uitvoerbaar, juridisch houdbaar en wetenschappelijk onderbouwd zijn. Niet gebaseerd op angst, activisme of juridisch afschuiven van verantwoordelijkheid op individuele ondernemers.
De provincie moet daarom stoppen met deze aanpak en aansluiten bij de landelijke lijn die nu wordt ontwikkeld. Alleen een uniforme, wetenschappelijk gedragen aanpak voorkomt willekeur tussen provincies en geeft boeren het perspectief dat zij verdienen.
