Voortbouwen op ervaringen Zuid-Holland
Het project kent een lange voorgeschiedenis. Ton Kempenaar was vanuit zijn portefeuille water en bodem al vroeg betrokken bij een vergelijkbaar project op de Zuid-Hollandse Eilanden. Daar zag hij hoe emissiecoaches ondernemers hielpen om risico's op hun bedrijf in beeld te brengen en hoe die aanpak leidde tot meer bewustwording en praktische verbeteringen rondom de toepassing van gewasbeschermingsmiddelen.
Toen duidelijk werd dat deze werkwijze succesvol was, wilde Kempenaar onderzoeken of een vergelijkbare aanpak ook in Flevoland mogelijk was. Samen met Waterschap Zuiderzeeland en andere betrokken partijen werd gewerkt aan een projectplan. Toen de ontwikkeling dreigde stil te vallen, hielp LTO Noord mee om het voorstel verder uit te werken en uitvoerbaar te maken.
"Wij zagen dat deze aanpak in de praktijk werkte. Dan is het logisch dat je kijkt hoe je die kennis ook in Flevoland kunt inzetten. Als het hier net zo'n succes is, dan is het een aanpak die ook in andere provincies uitgerold kan worden."
Praktische begeleiding op het eigen bedrijf
Centraal in het project staan de emissiecoaches. Deelnemers krijgen twee bedrijfsbezoeken waarbij een coach samen met de ondernemer over het erf en het perceel loopt. Met behulp van een speciale emissietool worden mogelijke emissieroutes in beeld gebracht. Denk bijvoorbeeld aan de gebruikte spuittechniek, het vullen en reinigen van spuitapparatuur of perceelafspoeling na neerslag.
Op basis van de bevindingen ontvangt de ondernemer een overzicht met aandachtspunten en mogelijke verbetermaatregelen. De emissiecoach heeft daarbij nadrukkelijk geen controlerende rol. Het gaat om een onafhankelijk gesprek waarbij ondernemers praktische handvatten krijgen om hun bedrijfsvoering verder te optimaliseren.
Snellere terugkoppeling meetgegevens
Een belangrijk onderdeel van het project is de koppeling met waterkwaliteitsmetingen van Waterschap Zuiderzeeland. Volgens Kempenaar zit daar een groot verschil met traditionele monitoring: "Meetresultaten worden vaak pas lange tijd na een meting bekend. Daardoor is het lastig om nog een relatie te leggen met weersomstandigheden, uitgevoerde werkzaamheden of het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen op het bedrijf. Binnen dit project worden meetgegevens veel sneller teruggekoppeld, waardoor ondernemers beter kunnen begrijpen wat er speelt en welke factoren mogelijk invloed hebben gehad. Dat vergroot niet alleen de bewustwording, maar helpt ook om sneller te leren van de eigen praktijk en waar nodig verbeteringen door te voeren.”
Volgens Kempenaar levert deelname vooral inzicht op. Ondernemers krijgen beter zicht op mogelijke emissieroutes en op plekken waar relatief eenvoudig verbeteringen mogelijk zijn. Daarnaast blijven gewasbeschermingsmiddelen beter waar ze horen: op het perceel. Minder afspoeling en minder verlies betekent dat middelen effectiever worden benut.
Bijdrage aan belangenbehartiging
Kempenaar benadrukt dat het project niet alleen draait om waterkwaliteit. Volgens hem is het ook een vorm van belangenbehartiging. “Wij hebben er belang bij dat gewasbeschermingsmiddelen zorgvuldig worden gebruikt en zo min mogelijk in het oppervlaktewater terechtkomen. Hoe minder normoverschrijdingen worden gemeten, hoe kleiner de kans dat middelen verder onder druk komen te staan. Daarnaast levert het project waardevolle praktijkinformatie op. De resultaten van individuele bedrijfsbezoeken blijven vertrouwelijk. Wel worden terugkerende knelpunten op geanonimiseerde wijze gedeeld met waterschap en provincie.”
Dat kan uiteindelijk leiden tot nieuwe ondersteuningsmaatregelen, subsidieregelingen of investeringen die ondernemers helpen om emissies verder te verminderen. Juist doordat ondernemers, waterschap, provincie en LTO Noord samenwerken, ontstaat ruimte om praktische oplossingen te vinden die aansluiten bij de werkelijkheid op het erf.
Doe mee
Ben jij akkerbouwer of bloembollenteler in Flevoland? Dan biedt dit project de kans om samen met een onafhankelijke emissiecoach naar jouw bedrijf te kijken en praktische verbeterpunten in beeld te brengen.
