Tijdens deze Waterkaravaan begin november trokken Duitse en Nederlandse landbouwers met elkaar op om te praten over water vasthouden. In de grensstreek rond Oost-Gelre ging het met name over omgaan met droogte. Onder begeleiding van Waterschap Rijn en IJssel en het Duitse Kreis Borken bezochten ruim twintig agrarische ondernemers elkaars bedrijven, om zich over succesvol geïmplementeerde maatregelen voor water vasthouden te laten informeren. De dag maakte duidelijk dat samenwerking en begrip tussen boeren en waterbeheerders essentieel zijn voor een toekomstbestendig watersysteem.
Water vasthouden in Nederland en Duitsland
De ontmoeting liet zien dat Nederland en Duitsland veel van elkaar kunnen leren op het gebied van water vasthouden. De excursie begon bij de Nederlandse melkveehouder Jan Willem Donselaar die via het DAW Impuls Vragender-Lievelde in 2018 een stuw in zijn sloot plaatste. Donselaar: ‘We staan bij een aangelegde stuw in de sloot van het waterschap. Drie weken geleden zaten alle plankje nog in de stuw, waarmee het waterpeil maximaal wordt gestuwd. Nu is er één plankje uit omdat het waterschap anders het maaionderhoud aan de sloot niet kan uitvoeren.’ Op de zandgronden hier blijft water vasthouden moeilijk, maar de stuw helpt om het water langer in de bodem te houden.
De stuw kon op enthousiasme rekenen van de Boden- und Wasserverbände. ‘De stuw is een simpele maar perfecte maatregel. Wij willen dat ook inzetten om ons te wapenen tegen droogte,’ aldus meneer Kortbuß. In Nederland loopt in dit gebied de ZON-regeling waarmee landbouwers maatregelen zoals het plaatsen van de stuw kunnen nemen.
In het Duitse Ahaus-Alstätte vertelden deelnemende boeren over hun zelfstandig regelbare schachten om hun gedraineerde grond beter te reguleren, over hun positieve ervaringen. Met de gestuurde drainage houdt akkerbouwer Wolfering-Lewing haar water langer vast in de bodem. Door voldoende vocht in de bodem worden nutriënten beter opgenomen. Dat zorgt voor een betere gewasopbrengst en een betere waterkwaliteit. Zij doet mee aan het grensoverschrijdende DIWA-deelproject om zich beter voor te bereiden op droge periodes.
Nog meer overeenkomsten en verschillen
Hoewel er verschil is tussen beide landen, zijn er ook duidelijke overeenkomsten. De historische ruilverkaveling heeft in beide landen grote invloed gehad, met meer sloten in het landschap. Nederland kent echter meer detailontwatering en grasland voor melkvee, terwijl in Duitsland de sloten minder talrijk maar dieper zijn. Daarnaast is er meer akkerbouw die een diepere ontwateringsdiepte nodig heeft dan grasland.
Drainage of stuw
Leon Klein Tank van organisator Waterschap Rijn en IJssel: ‘Water vasthouden op de hogere zandgronden werkt het beste bovenin. Als je het daar laat lopen, ben je het water eigenlijk al kwijt. Op de lagere gronden kan wateroverlast snel weer aan de orde zijn. Waar in Duitsland veel wordt gekeken naar de percelen met onder andere gestuurde drainage, wordt in Nederland meer gekeken naar het watersysteem met onder andere de aanleg van stuwen. Beide zijn nodig en we zijn daar met het veldbezoek bewuster van geworden.’
De inzet van een bodemkundige (adviseur bodem en water) is essentieel, vindt Klein Tank. In de gebiedspilot ‘Water vasthouden in de grensstreek’ wordt deze deskundige in beide landen ingezet. Daarmee wordt niet alleen kennis uitgewisseld aan de keukentafel en in het veld, maar ook tussen de samenwerkende partners.
Samen kijken naar wat werkt om water vast te houden
Overeenkomstig tussen beide landen is ook de toenemende aandacht voor de rol van de grondeigenaar. ‘Uit de uitwisseling blijkt dat je niet met een vooropgezet plan bij een boer moet aankloppen,’ zegt Klein Tank. ‘Vanuit persoonlijk contact kijken we samen hoe de bodem en het watersysteem werkt én waar perspectief ligt. Pas daarna kun je kijken wat de juiste maatregel op de juiste plek is.’ Veel aanwezige ondernemers bevestigen dat. ‘Goed overleg en contact met de waterbeheerder zijn belangrijk, daarom ben ik hier ook vandaag’, zegt een aanwezige melkveehouder uit Beltrum.
Meer weten?
Via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer helpen we landbouwers bij de uitdagingen op het gebied van bodem en water. Dan doen we met advies op maat, kennisuitwisseling tussen beleid, landbouw en wetenschap, subsidieregelingen en samenwerking. Meer weten over de maatregelen of subsidies die nu lopen? Kijk op www.agrarischwaterbeheer.nl.
