Van groenafval naar verdienmodel

Boeren in Midden-Delfland zetten in op agricycling

Gertjan Hooijmans, voorzitter van LTO-afdeling Delflands Groen, is een van de kartrekkers van het initiatief. Volgens hem past agricycling goed bij de opgaven waar boeren in het gebied mee te maken hebben.

Agricycling is tot stand gekomen dankzij een aanvraag via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer.

Landbouw tussen de steden

Midden-Delfland is een bijzonder landbouwgebied. Het ligt ingeklemd tussen grote steden en heeft een belangrijke functie als groen gebied voor de regio. Volgens Gert-Jan gaat het om een enclave van ongeveer 3.000 hectare: het laatste grote stuk open landschap tussen Rotterdam, Delft en Den Haag. “Dat gebied moet open en groen blijven,” vertelt hij. “Melkveehouderij speelt hierin een belangrijke rol en dat maakt dat we behoorlijk ‘geknuffeld’ worden.”

De gemeente en de provincie willen deze sector in het gebied behouden, waarbij de koe in de wei een belangrijk speerpunt is. Boeren kunnen volgens hem een belangrijke bijdrage leveren aan het in stand houden van het landschap. Tegelijkertijd werken veel bedrijven al jaren aan verduurzaming. “Zestien jaar geleden zijn we begonnen met een project rond kringlooplandbouw. Daaruit zijn studiegroepen ontstaan en zijn boeren ermee aan de slag gegaan. Veel bedrijven hier voldoen al aan allerlei normen.”

Groenafval als kans voor boeren

Het idee voor agricycling ontstond vanuit het beheer van natuur- en recreatiegebieden rondom de steden. In deze gebieden voeren boeren vaak het beheer uit, maar dat gebeurt nog niet overal op dezelfde manier. “Wij zitten hier in een kleinschalig gebied met een paar grotere bedrijven. Tegen de steden aan ligt veel recreatie en daar doen boeren het beheer. Dat willen we eigenlijk uitbreiden naar beheer van het hele gebied.”

In de huidige situatie hebben loonwerkers vaak een sterke positie bij aanbestedingen. Volgens de voorzitter past dat niet altijd goed bij de kwaliteit van het landschap. Tegelijkertijd ziet hij dat er veel waardevol materiaal verloren gaat. “Een groot deel van het groen gaat nu naar de stort. Dat zijn kosten voor bijvoorbeeld Staatsbosbeheer, dat eigenaar is van een deel van het gebied. Maar voor ons is dat eigenlijk verloren materiaal.”

Agricycling kan daar verandering in brengen. Door maaisel uit bijvoorbeeld sloten, natuurterreinen en graslanden te verwerken tot compost, blijft het materiaal in de regio. “Als je daar als boeren compost van kunt maken, is dat win-win. Je kunt er als boer iets aan verdienen én je krijgt organische stof terug voor je bodem. Dat is plus-plus.”

Kringlopen sluiten als verdienmodel

Bij agricycling worden eerst gebiedsscans uitgevoerd om te bepalen hoeveel geschikt groenafval beschikbaar is. Daarbij wordt onderscheid gemaakt tussen groene, oranje en rode zones. Vooral het maaisel uit de zogenoemde groene gebieden – bijvoorbeeld uit sloten of graslanden – is direct geschikt om te verwerken. Het materiaal wordt vervolgens gesorteerd, bemonsterd en verwerkt. Na enkele weken kan het als compost worden uitgereden op landbouwgrond.

Voor boeren heeft dat meerdere voordelen. De compost levert organische stof voor de bodem en telt niet volledig mee in de mestregels. Daarnaast ontvangen boeren een vergoeding voor het verwerken van het materiaal. “Je krijgt een vergoeding per ton van degene die het groen aanlevert, omdat die normaal stortkosten zou betalen,” legt de voorzitter uit.

Volgens hem is agricycling vooral interessant als aanvulling op het verdienmodel van boeren. “Het is een verdienmodel. Het draagt bij aan organische stof in de bodem en dus aan koolstofbinding. En voor degene die normaal de stortkosten betaalt, wordt het goedkoper.” Het sluiten van kringlopen speelt daarbij een belangrijke rol. “Dat is een goedkope maatregel. Als je kringlopen sluit, levert het geld op. Eerst op je eigen bedrijf en daarna in het gebied.”

Samenwerking in de regio

Om het initiatief goed te organiseren werken de boeren aan de oprichting van een coöperatie. Sinds begin dit jaar wordt daaraan gewerkt en inmiddels ligt er een intentieverklaring. Boeren kunnen deelnemen, maar verbinden zich dan ook aan het afnemen van het compostmateriaal. “We willen in juli een paar proeven doen. Als dat goed gaat, willen we het in 2027 verder uitrollen.”

Ook gemeenten worden actief betrokken bij het initiatief. Via de landschapstafel, waarin de omliggende gemeenten vertegenwoordigd zijn, worden plannen gepresenteerd in de hoop dat zij aansluiten bij het project. “We doen een uitvraag bij gemeenten: Als zij aanhaken, kan de hele regio meedoen.”

Agricycling sluit bovendien aan bij andere initiatieven in het gebied. Zo loopt in Midden-Delfland het project Duurzaam Boer Blijven, waarin boeren werken aan onder andere efficiënter stikstofgebruik en het beperken van ammoniakemissies. “Agricycling past daar heel goed bij,” zegt de voorzitter. “We hebben hier ook een indicatorenkaart met KPI’s en met onze projecten lopen we eigenlijk voor de troepen uit.”

Toekomst met regionale kringlopen

Als het lukt om kringlopen regionaal te organiseren, ziet de voorzitter de toekomst van de landbouw in Delfland positief tegemoet. Uiteindelijk draait het volgens hem om economische perspectief voor boeren. “Als je dat goed op orde hebt, zie ik de toekomst zonnig in.”

De ligging van het gebied kan daarbij juist kansen bieden. Rond Midden-Delfland wonen ongeveer 2,5 miljoen mensen en dat biedt mogelijkheden voor korte ketens en regionale samenwerking. “We zijn dus ook met korte ketens bezig. Als het hier niet lukt, dan lukt het nergens.”

De landbouw blijft volgens hem essentieel voor het gebied. “Wij zijn eigenlijk een soort onmisbaar,” zegt hij met een lach. “En de samenwerking met de gemeenten is gelukkig erg goed.”