Wat boeren kunnen met reststromen: inzichten uit de Circular Challenge

Rixt Bouma, projectleider bij LTO Noord: “Het is ontzettend leuk om deze innovatieve ondernemers verder te helpen via dit project. Ze zitten vol ideeën en zijn nieuwsgierig naar nieuwe mogelijkheden.”

Welke gewassen zijn gepresenteerd en welke toepassingen zijn bedacht?

Tijdens de eindpresentatie van de Circular Challenge lieten drie teams zien wat er mogelijk is met verschillende agrarische gewassen. Het team dat werkte met Zonnekroon ontwikkelde een biobased variant van multiplex. De stevige stengels bleken uitstekend geschikt om onder hitte en druk tot sterke platen te persen. Dit kan een duurzaam alternatief zijn voor hout.

Het team met Miscanthus, ook wel olifantsgras, maakte een geluiddempende interieurtegel. Ze gebruikten de vezels voor stevige platen en voegden een honingraatstructuur toe voor extra demping. Zo ontstond een tegel die zowel praktisch als mooi is. Het team dat werkte met Riet ging een heel andere richting op. Zij verwerkten de cellulose uit riet tot een foam en een aerogel.

Wie heeft de Circular Challenge gewonnen en waarom?

De uiteindelijke winnaar van de Circular Challenge werd het team Riet, ingebracht door Henk Lok van Lokberg Biobased. Henk: “Riet wordt al toegepast in dakbedekking en plaatmateriaal. Daarnaast experimenteren we met vormen van isolatie en doen we onderzoek naar de potentie van groene chemie. Toch blijft de teelt achter door een beperkte vraag. Door te zoeken naar nieuwe toepassingen, kunnen we de markt vergroten en de teelt beter opschalen." De jury vond dat Team Riet met het meest creatieve en vernieuwende idee kwam, de ontwikkeling van een biobased aerogel maakte indruk. Daarnaast gaf het team een duidelijke en overtuigende pitch.

Nicole Kim Ang en Andreas Selmani zijn als jonge professionals betrokken bij Team Recellon/Team Riet: “Aerogel is een extreem licht materiaal met zeer goede isolerende eigenschappen. Het houdt warmte vast, dempt geluid en kan vloeistoffen opnemen. Bij een onderzoek naar bloemschikfoam ontdekten we dat je aerogel kunt maken van cellulose. Nadat we eerst andere mogelijkheden hebben verkend, waaronder duurzaam isolatie- en absorptiemateriaal, besloten we een biobased aerogel te ontwikkelen op basis van cellulose uit riet.”

De andere teams scoorden ook sterk: Miscanthus was heel praktisch uitgewerkt en Zonnekroon liet een veelzijdige toepassing zien. Toch sprong team Riet er nét bovenuit.

Hoe verliep het traject en waar wordt vervolg aan gegeven?

De teams werkten acht weken lang bij BlueCity in Rotterdam. Daar onderzochten ze de eigenschappen van hun gewas, maakten ze prototypes en bouwden ze aan een eerste businesscase. Tijdens deze periode leerden de jonge ontwerpers en onderzoekers veel van de agrarische ondernemers en andersom. De eindpresentatie was een feestelijke afsluiting, maar niet het einde van het proces.

Het winnende team krijgt namelijk de mogelijkheid om hun product de komende periode / na de formele afsluiting van dit project in het lab verder te verbeteren. Het doel is om de prototypes klaar te maken voor mogelijke vervolgprojecten of samenwerking met bedrijven.

Nicole en Andreas: “We zien veel potentie voor ons materiaal in verschillende sectoren. Eerst richten we ons op het verder ontwikkelen en testen van de foam- en aerogelrecepten, zodat we goed begrijpen hoe het materiaal en het productieproces werken. Daarna kunnen we de eigenschappen aanpassen aan de wensen van verschillende markten en laten zien wat de voordelen zijn ten opzichte van bestaande, oliegebaseerde materialen. Door vroeg in gesprek te gaan met potentiële partners willen we het verdienmodel toetsen en de stap richting marktintroductie zetten.”

Over het project Circular Challenge

De Circular Challenge is een initiatief waarin agrarische ondernemers samenwerken met jonge professionals om nieuwe circulaire toepassingen te ontwikkelen voor landbouwgewassen. Deelnemers kregen gedurende 8 weken toegang tot een laboratorium, begeleiding van experts en een creatief team dat met een frisse blik naar hun gewas kijkt. Er werd toegewerkt naar een tastbaar prototype én een idee voor een potentiële afzetmarkt. Het project laat zien dat er kansen liggen voor agrarische ondernemers die verder willen kijken dan de traditionele toepassingen.

Mede mogelijk gemaakt door het Innovatiefonds

Wilfried Siemes, LTO Noord Innovatiefonds: “Dit is een kans voor onze leden om samen te werken met jonge professionals uit andere sectoren, die met een frisse blik naar andere mogelijkheden van onze gewassen kijken. Dat kan leiden tot nieuwe toepassingen en extra afzetmogelijkheden, wat mogelijk gunstig is voor het verdienmodel.”

Tot en met 23 januari 2026 kun je nieuwe aanvragen indienen bij het innovatiefonds voor nieuwe projecten.